email adriaan nette

De Werkelijkheid Van De Verbeelding

Of hoe de voorstelling van de werkelijkheid concreet aan werkelijkheid kan (ge-)raken..

Of hoe je een park maakt in Vathorst

Soms komen dingen mooi samen.
Een woonwijk vol verwachting, de onderwijsmethode van natuurlijk leren, iemand die graag eens een park wil ontwikkelen in samenwerking met toekomstige gebruikers, iemand anders die de potentie ziet van
de verbeeldingskracht van mensen, een beschikbaar gestelde kavel, leerlingen die
aan de slag willen en een culturele strategie die dit mogelijk maakt. Deze gelukkige mix van ingrediënten heeft in Vathorst een park veroorzaakt of liever gezegd, heeft het beeld van een nieuw park doen ontstaan. Want het park is er nog niet, maar zal de komende jaren ontwikkeld worden.

Vathorst Vol Verlangen


Hoe begint zoiets? Met een beeld zou je kunnen zeggen. Kunstenaar Adriaan Nette
fotografeert in 2003 vier jongens bij hun zelfgebouwde hut op een nog braakliggend terrein in Vathorst, een nieuwbouwwijk in Amersfoort. Dit beeld plaatst hij, voorzien van de tekst 'Vathorst Vol Verlangen' op een billboard in de wijk. Dat gebeurt op verzoek van Patricia Deiters van De Zonnehof,
centrum voor moderne kunst in Amersfoort, in het kader van het kunstproject Jardins d'Amis.

Patricia Deiters loopt dan al een tijd rond met het idee voor een park dat nu eens niet door de gemeente wordt ingericht, maar dat samen met gebruikers ontwikkeld wordt. In Adriaan Nette ziet zij iemand die een dergelijk
ontwerpproces op gang kan brengen en in het Wellantcollege vindt ze een partner die zo'n intensief traject wil inslaan. Leerlingen op het Wellantcollege krijgen projectgericht onderwijs volgens de methode 'natuurlijk leren', waarbij
ze aan de slag gaan met concrete situaties en opdrachten. Van het Ontwikkelingsbedrijf Vathorst krijgt Patricia Deiters een kavel met
groenbestemming tussen Veenweg en Bantpolder ter beschikking. De laatste schakel in dit plan wordt gevormd door Stichting Vario Mundo, de culturele strategie voor Vathorst, die het plan inhoudelijk, financieel en facilitair
ondersteunt.

Op 30 september 2004 tekenen twaalf leerlingen van het Wellantcollege een
overeenkomst met Adriaan Nette waarin zij zich verbinden aan het proces om een park te ontwerpen, want het is geen vrijblijvende exercitie. Op 30 juni 2005 wordt het park geopend met de onthulling van de door de leerlingen zelf ontworpen en gemaakte mozaïekbank. Hiermee wordt een fysieke punt achter de eerste fase gezet, of eerder een puntkomma, want het park zal in de komende
jaren vorm krijgen. Maar nu al bestaat het park in de verbeelding van de leerlingen en de bewoners van Vathorst.

Beeld en werkelijkheid

Adriaan Nette maakt beelden. Beelden van de werkelijkheid waaraan hij verbeelding toevoegt en beelden van verbeelding waar de werkelijkheid in doorschemert. Een uitspraak van Cor Blok, 'Het vermogen om in beelden
werkelijkheid te zien en door middel van beelden werkelijkheid op te roepen is een van de meest fascinerende eigenschappen van onze soort.', kan als een leidraad voor zijn werk gezien worden. En er is nog iets. Adriaan Nette bezit het vermogen om gevoelens en beelden die je zelf als vanzelfsprekend beschouwt, te benoemen, te verbijzonderen. Hij helpt je iets te vinden wat je zelf nog niet gevonden had, maar wat in potentie al sluimerde. Dat hij gelooft in die potentie verklaart dat zijn projecten veelal tot stand komen in wisselwerking met een publiek dat zich aan hem voordoet. Dat geldt ook voor dit project waarvoor hij in samenwerking met Jos Schaapveld, adjunct directeur van het
Wellantcollege, het concept De Werkelijkheid Van De Verbeelding (DWVDV) ontwikkelt.

Het verloop van een proces als DWVDV/ Gevoelige Schaduw laat zich bij aanvang
moeilijk voorspellen. Weliswaar is een aantal momenten in de tijd vastgelegd waarop resultaten gepresenteerd worden, maar hoe die resultaten er gaan komen en hoe ze eruit zullen zien is nog onduidelijk. Het proces krijgt gaandeweg vorm en inhoud door de wisselwerking met de omgeving en de mensen met wie gewerkt wordt. Deze aanpak vraagt van een opdrachtgever vertrouwen in de rol van degene die het proces leidt, in dit geval een kunstenaar, wiens taak het is om te zorgen dat er in het proces inhoud ontstaat.

Twaalf goede redenen om mee te doen

Twaalf leerlingen solliciteren in september 2004 bij Adriaan Nette om mee te werken aan dit project. Ze moeten hem met een goede reden overtuigen waarom ze mee willen doen. Zo wil de een dat iets van hem zelf in de stad komt, een tweede wil heel veel leren, een derde werkt graag in de tuin en een vierde wil
gewoon in de krant. Ze geven stuk voor stuk geldige redenen en dus gaat hij van start met deze groep.

Samen met Patricia Deiters en leermeester Ruud van Middelaar, die de leerlingen begeleidt vanuit het Wellantcollege, neemt Adriaan Nette de leerlingen ter inspiratie mee naar andere stadsparken in Amersfoort. Ze brainstormen met elkaar over hoe het park in Vathorst eruit moet zien en verzinnen namen voor het park. Ze kijken naar het veld waar nu nog niets is behalve onkruid en het bouwbord
met hun namen, dat bewoners informeert over de komst van het park. De leerlingen zetten hun beelden van het park om in tekeningen en maquettes. Ze maken een website, organiseren zelf verschillende inspraakavonden, schrijven de pers, ontvangen geïnteresseerde bewoners, presenteren hun ideeën, luisteren naar
commentaar, doen er hun voordeel mee en maken moeilijke beslissingen voor het
ene en tegen het andere ontwerp. Want een ding staat wel vast in dit open proces, er moet uiteindelijk een realiseerbaar ontwerp voor het park komen.

Confrontatie met de werkelijkheid

De leerlingen worden gestimuleerd hun beelden zo lang mogelijk te koesteren, maar er komt een moment dat ze de confrontatie met de werkelijkheid aan moeten gaan. Soms vindt die confrontatie plaats in een gesprek met Adriaan Nette. Hij neemt hun fantasieën serieus, door ze aan te sporen na te denken over de consequenties ervan. Dan blijkt ineens dat een onschuldige fantasie in de
werkelijkheid vergaande gevolgen kan hebben.

Die confrontatie vindt ook plaats wanneer de leerlingen hun ontwerp in maart aan de gemeente en Ontwikkelingsbedrijf Vathorst presenteren. De gemeente is onder de indruk en welwillend, maar ziet ook veel bezwaren. Dat gesprek zet het proces even stil. De confrontatie met de harde realiteit valt zwaar en het duurt even voor ze zich er toe kunnen zetten hun ontwerp nog eens kritisch te
bekijken op wat gerealiseerd kan worden en wat niet. Op dat moment vindt eigenlijk de laatste verbinding tussen beeld en werkelijkheid plaats. Durf je in te zien dat een idee op zichzelf heel bijzonder kan zijn, maar in het ontwerp van het gehele park minder goed werkt? Vind je een manier om je ontwerp
zo aan te passen dat het nog wel is wat je wilt, maar het toch gerealiseerd kan worden? Ben je zo overtuigd van een ontwerp dat je gaat proberen het er toch doorheen te krijgen? Vragen waar ontwerpers elke dag mee te maken hebben, maar die voor de leerlingen minder vanzelfsprekend zijn.

Opladen van een accu
Gedurende het hele proces stelt Adriaan Nette de vragen waarom, waarvoor, wat en hoe om te bewerkstelligen dat de leerlingen in discussie met elkaar beslissen wat wel en wat niet in het park komt. Hij reageert op wat hij hoort en ziet, maakt leerlingen gevoelig voor de relatie tussen beeld en werkelijkheid en legt een basis van waaruit dingen kunnen ontstaan en blijven ontstaan. Nette vergelijkt dit proces met het opladen van een accu. De leerlingen worden gevoed met beelden, kennis en ideeën zodat ze voldoende opgeladen zijn om hun eigen motor op gang te brengen en te houden. Voor Adriaan Nette gaat zijn rol als kunstenaar binnen dit proces niet zozeer over het bevestigen van wat er al is, maar over het ontdekken en benoemen van wat er zou kunnen zijn. Daarmee sluit DWVDV/GS naadloos aan bij Vario Mundo.

Vario Mundo is als culturele strategie evenmin als blauwdruk vastgelegd, maar ontwikkelt met de groei van de wijk mee zodat het kan reageren op initiatieven en ruimtelijke ontwikkelingen. Daarvoor worden kunstenaars gevraagd de ontwikkeling van het gebied kritisch, uitdagend en uitnodigend onder de loep te nemen en is samenwerking met andere partijen in Vathorst en Amersfoort
onontbeerlijk.

In 2012 wanneer deze strategie 'voltooid' is, moet Vathorst zijn opgeladen met cultuur en identiteit. Daar draagt DWVDV/GS op verschillende manieren aan bij. Vaak ontstaan betekenis en identiteit van een plek pas in het
daadwerkelijke gebruik ervan, maar dit park is, in de woorden van Adriaan Nette, al gearriveerd voor het er is. Met als cadeau van de ontwerpers aan de wijk een parknaam die je zelf had willen verzinnen, Gevoelige Schaduw.

Francien van Westrenen - De Zonnehof, centrum voor moderne kunst - Amersfoort

 




Meer Gevoelige Schaduw

Vathorst Vol Verlangen
Fase 00 - Conceptvorming

Vathorst Vol Verhalen
Fase 01 - Conceptvorming

Voorstelling Park GS
Fase 10 - Planvorming

Billboard Park GS
Fase 11 - Planvorming

Atelier Park GS

Fase 12 - Planvorming

Presentatie Park GS

Fase 13 - Planvorming

Picknick Park GS

Fase 14 - Planvorming

Start Bank Park GS
Fase 15 - Planvorming

Mozaiekbank Park GS
Fase 16 - Planvorming

Onthulling bank Park GS
Fase 17 - Planvorming

Artikel WVDV/ Park GS
Of hoe je een park maakt

DWVDV/GS

Patricia Deiters op de bank 'Ondeugende Muur' in park 'Gevoelige Schaduw' in Vathorst te Amersfoort